ప్రాణహిత

తెలుగులో స్త్రీ దళితవాద కవిత్వాల ఆవిర్భావంతో సాహిత్యపీఠాల కుదుళ్ళు కదలడం ప్రారంభమైంది. అంతవరకూ తెలుగు సాహిత్యాకాశాన్ని కమ్ముకున్న అరుణ వర్ణ మేఘాలు కాస్త పక్కకు తొలిగి నీలి మేఘాలకు, నల్ల గబ్బిలాలకు చోటు యివ్వాలిసిన అగత్యం ఏర్పడింది. మరొక ప్రక్క బహుజన, ముస్లిం, ప్రాంతీయవాదాలు మొత్తం సాహిత్యచరిత్ర నిర్మాణాన్ని ప్రశ్నించేస్థాయికి చేరాయి. మొత్తం చదవండి »

తెలంగాణా సాహిత్య చరిత్రలో “ప్రజల మనిషి వట్టికోట సాహిత్య జీవితం, వ్యాస సంకలనం ఒక చారిత్రిక సందర్భం. ఎప్పుడూ గుర్తుంచుకోదగిన మైలురాయి.

చెట్టు చెడు కాలానికి కుక్కమూతి పిందెలు అన్నట్టు నైజాం నిరంకుశ అసమానతల వ్యవస్థ అంత్యకాలానికి నిజాం సర్కారు కౄరాతి కౄరమైన చర్యలకు వ్యతిరేకంగా తెలంగాణా సాహితీ సాంస్కృతిక రంగాలలో తీవ్రమైన ప్రతిఘటన వచ్చింది. ఇక్కడి సామాజిక పరిస్థితులను పట్టించుకోకుండా సామాజిక బాధ్యతలు గల ఏ కవీ, రచయితా ఊహాలోకాలలో విహరిస్తూ పలాయనం చిత్తగించలేదు. మొత్తం చదవండి »

(అల్లం రాజయ్య నవలలపై (కొలిమంటుకొంటుకొన్నది, ఊరు, అగ్నికణం) సమీక్షా వ్యాసం)

నేను కాలానికి, చరిత్రకు… సాక్షిని, సహచరున్ని, టైంకీపరును. ఈ పని నేను ఇష్టపూర్వకంగా ఎంచుకున్నదేమీ కాదు. నా కాలం, నా తరం నాకు వొప్పజెప్పిన కర్తవ్యమిది. గుబగుబలాడే గుండెతో ఇంత బరువును… పంచుకోకుండా, చెప్పకుండా ఉండజాలని తీవ్రమైన మానసిక స్థితి నుండే నేను రాయడం ఆరంభించాను… నేను అక్షరాలుగా పేర్చిన ఈ అనుభవాలన్ని నాతరపు అనుభవాలు - రక్తసిక్తమైన అనుభవాలు.
- అల్లం రాజయ్య (వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే) మొత్తం చదవండి »

“తీరా గాల్లో
ఎగరడం ప్రారంభించాక గాని
భూమ్మీద ఏమి
వదలి వచ్చామో
తెలియదు”
అంటూ తానిప్పుడు నిరంతర, ప్రత్యక్ష సంబంధంలో లేని జీవితాన్ని, స్థల కాలాల రీత్యా కొంత పరాయిదయిపోయిన జీవితాన్ని గొప్ప ఆర్ద్రతతో వ్యక్తం చేసిన నారాయణ స్వామి కవితా సంపుటి ‘సందుక’. మొత్తం చదవండి »

ముందుమాట చదివి పుస్తకాన్ని మూస్తున్న కాలం ఇది. ఈ విషయం తెలిసి కూడా కథలకు, కథా నేపధ్యం రాసి ప్రచురించడం ఒక సాహసం. మరో రకంగా నిజాయితి. ‘గజ ఈతరాలు’ అనే తన కథా సంపుటిలో గొరుసు జగదీశ్వర్‌ రెడ్డి తన కథలన్నిటికి, కథా నేపధ్యం పేరున కథ రాయడానికి దారి తీసిన పరిస్థితులను వివరించాడు. అవి చదివితే కథలన్నీ ఊహించవచ్చు కుతూహులం కొద్ది కథలోకి తొంగి చూశామా, కథ మనల్ని అరెస్ట్‌ చేసి తన వెంట తీసుకెళుతుంది. కథల్లో వస్తు వైవిధ్యం ఉంది. మొత్తం చదవండి »

ఆంటోనియో స్కార్మెటా స్పానిష్ నవల ఎల్ కార్టెరో డి నెరూడా కు ఇంగ్లిషు అనువాదం ద పోస్ట్ మాన్.

ఈ ఆత్మీయ పుస్తకం గురించి రాయాలంటే అందులోని ఇతివృత్తం నాకు పరిచయమయిన దగ్గర మొదలుపెట్టాలి. అసలు అలాంటి పుస్తకం ఒకటి ఉన్నదని తెలియడానికి చాలముందే ఆ ఇతివృత్తంతో నా ప్రేమ మొదలయింది గనుక ఆ ఎనిమిదేళ్ల కథ చెప్పాలి. మొత్తం చదవండి »

హృదయాన్ని స్పందింపచేసే కవులు కొందరే ఉంటారు. వారిలో కొందరు మాత్రమే ప్రత్యేక భావజాలంతో, నూతన అభివ్యక్తితో కవిత్వాన్ని రాస్తారు. వారు మనుషులను జాగృతం చేస్తారు. వారి లక్ష్యం సమ సమాజ నిర్మాణం. విశ్వమానవ కళ్యాణం. ఈ రకం కవులలో చెప్పవలసిన కవి ఎస్.హరగోపాల్. నిశితమైన చూపు, పదునైన భావజాలం ఉన్నవాడు. మొత్తం చదవండి »

ముస్లిం సమాజాన్ని నిర్వచించటానికి ముస్లిమేతరులైన రచయితలూ, మేధావులూ సాధారణంగా రెండురకాల నమూనాలను అనుసరిస్తూ వుంటారు. ఒకటి - ముస్లింలందరూ అనాగరికులూ, మతోన్మాదులూ, దేశద్రోహులూ అనే అభిప్రాయం. ఇది హిందూమతోన్మాద భావజాలానికి చెందినదని ప్రత్యేకంగా చెప్పనక్కర్లేదు. రెండవది - ముస్లింలు బాధితులూ, పీడితులూ, నిస్సహాయులూ కాబట్టి వాళ్లను ఆదుకుని, రక్షించే బాధ్యతను స్వీకరించాలని భావించే ధోరణి. ప్రజాస్వామిక ప్రగతిశీల దృక్పథం కలవారనుకునే చాలామంది రచయితల్లో ఈ దృక్పథం కనబడుతుంది. మొత్తం చదవండి »

ఏ ఒడిదొడుకులు, వత్తిళ్లు లేకుండా ప్రశాంతంగా సాగిపోవడమే జీవితమని భ్రమపడే మందజీవుల్లో ఒకడు కాదు శాంటియాగో అనే యువకుడు. అతనికి ప్రయాణాలంటే ఇష్టం. గొర్రెల కాపరిగా కొత్త కొత్త ప్రదేశాలు చూడొచ్చని తండ్రి ద్వారా తెలుసుకుని, తండ్రి ఇచ్చిన మూడు బంగారు నాణేలతో గొర్రెలను కొని ప్రయాణాలు సాగిస్తుంటాడు. తన గొర్రెలకు పుస్తకాలు చదివి వినిపిస్తూ, తాను చూసిన వింతలను వాటికి వర్ణించి చెబుతుంటాడు. అలా రెండేళ్లు గడిచిపోతుండగా అతన్ని ఒక కల వెన్నాడుతుంది. స్పెయిన్ లో ఒక పాడుబడిన చర్చిలో గొర్రెలతో పాటు నిద్రించిన ఆ యువకుడికి ఆ రాత్రి రెండోసారి అదే కల వచ్చింది. మొత్తం చదవండి »

తెలంగాణ కొరకు ఉద్యమించిన ప్రజల ఆశల్నీ, ఆకాంక్షనీ శతవిధాల నీరు గార్చే ప్రభువుల మోసపూరిత పథకాలనీ, పన్నాగాలనీ ఇక ఎక్కడికక్కడ నిగ్గదీసి నిష్ఫలం గావించాల్సిన పతాక సన్నివేశంలోకి ప్రవేశించిన సందర్భమిది. విభేదాలనూ సన్న చిన్న విరుద్ధాభిప్రాయాలనూ జరూరుగా పక్కనబెట్టి ఒక్కటిగా నడవాల్సిన తరుణమిది. మొత్తం చదవండి »

జీవితాన్ని చేరబిలుచుకుని, తలనిమురుతూ, కన్నీటిని తుడుస్తూ, అలసటను పోగొడుతూ, లాలించే రహస్యమేదో బహుత్‌ ఖూబ్‌గా తెలిసిన వాడు రహమతుల్లా. నాయినను గురించి చెప్పినా, అమ్మను గురించి మాట్లాడినా, భాష, మతం, ఆకలి, ఈతి బాధలు – దేనిని గురించి ఏకరువు పెట్టినా, ముందుగా మనల్ని తనకైవసం చేసుకని, ఊపిరాడనీయని, వశం కాని శిల్ప విన్యాసంతో, అతని ఎంటే పడికొట్టుకు పోయేటట్టు మనల్ని మార్చేసే కామ్‌గారీతనం కూడా అతనికి ఎంతో బాగా తెలుసు. మొత్తం చదవండి »

కథాసాహితి వారు ప్రచురిస్తున్న వార్షిక కథా సంకలనాల్లో ఇటీవలి రెండు మూడు సంకలనాల గురించి, “అబ్బ, ప్రతీ కథలోనూ సమస్యలూ, కష్టాలూ, ఆకలిచావులూ అంటే భరించడం కష్టమండీ,” అన్న ఫిర్యాదు విన్నాను. కథ 2006 సంకలనంలో చోటు చేసుకున్న కథలు ఆ ఫిర్యాదుకి మంచి సమాధానమివ్వగలవు. మొత్తం చదవండి »