ప్రాణహిత

- డా. కొడవటిగంటి రోహిణీప్రసాద్

మన జీవితాలన్నీ ఆలోచనల, భావాలమయమైనవి. ఆధునిక జీవితపు ఒత్తిడి వల్ల చాలామంది మానసికంగా కుంగిపోవడం, డిప్రెషన్ వంటివాటికి మందులు వేసుకోవడం మామూలైంది. ఈ మందులన్నీ రసాయనికపదార్థాలే. మన మెదళ్ళలోనూ, నాడుల మధ్యనా విడుదల అయే రసాయనాలమీద ఇవి పనిచేస్తాయి. మొత్తం చదవండి »

ప్రాణులకు తమ పరిసరాలను గురించి ఉండే స్పృహా, చైతన్యమూ ఎంతో ప్రత్యేకమైనవి. అవి లేనిదంతా “జడ” పదార్థమే. ముఖ్యంగా మనుషుల్లో “ఒళ్ళు తెలియకుండా పోవడం” చాలా అసహజమైనదిగా భావిస్తాం. ఎంత ప్రాథమిక జీవి అయినా బతికున్నంత కాలమూ తన చుట్టూ ఉన్న పరిస్థితులను గుర్తించి, వాటికి స్పందిస్తుంది. అయితే ఈ స్పందనల్లో తేడాలుంటాయి. ఏకకణజీవులైన అమీబా వంటివి ఎక్కువ “తెలివితేటలను” పొందలేవు. మొత్తం చదవండి »

మనుషులతోబాటు కనబడేవీ, కనబడనంత సూక్ష్మమైనవీ ఎన్నెన్నో ప్రాణులు సహజీవనం చేస్తున్నాయి. అయితే ఇటువంటివి భూగ్రహానికి వెలపల ఉన్నాయో లేదో మనకు తెలియదు. ఇంతవరకూ జరిగిన జీవపరిణామంలో మనలాగా బుద్ధిజీవితానికి అలవాటుపడ్డ మరే ప్రాణీ కనబడదు. ఇటువంటి పరిణామానికి మూలకారణమైన మనిషి మెదడు ప్రాణికోటిలోనే ఎంతో ప్రత్యేకమైనది. మన పాలపుంత గేలక్సీలోని తక్కిన ప్రాంతాలమాట ఏమోగాని, మనకు తెలిసినంతవరకూ దీన్ని పోలినది మన సౌరవ్యవస్థలో కనబడదు.

మొత్తం చదవండి »

రాత్రిపూట ఇంట్లోని లైట్లన్నీ ఆర్పేసీ మంచం మీదికి వాలుతూ, చీకటి మూసిన బెడ్‌రూంలో కాళ్లవైపు ఫ్లోరింగు తెల్లగా మెరుస్తూ టైల్స్‌ మీది డిజైన్‌ సైతం కనపడటం గమనిస్తాము. ఇంకో క్షణం పోయాక చూపులు తిన్నగా పైకి పోనిస్తే, లోకప్పు మీద ఫ్యాను రెక్కల నీడలు నల్లటి వలయాలుగా, గబ్బిలాల గుంపులాగా స్పష్టంగా తిరుగాడటం కనిపించి ఇంకా ఆశ్చర్యపోతాము. మొత్తం చదవండి »

బాక్టీరియా, ఇతర సూక్ష్మజీవులూ మన జీవితాలని ఎన్ని రకాలుగా ప్రభావితం చెయ్యగలవో పూర్తిగా అర్థం కావటంలేదు. పరిశోధనల్లో బైటపడుతున్న కొత్త విషయాల్లో వాటి గురించిన మంచీ, చెడూ కూడా తెలియవస్తోంది. ఒక్కటి మాత్రం నిజం. ప్రపంచంలో ప్రతిచోటా నిలదొక్కుకుని జీవిస్తున్న రకరకాల బాక్టీరియాను తప్పించుకోవడం అసాధ్యమైన పని. పనికిరాని చెత్తనూ, కుళ్ళిన జీవ పదార్థాలనూ ఎప్పటికప్పుడు విడగొట్టి మట్టిలో కలిపేసే బాక్టీరియా మనకు పనికొచ్చే ఆహారాన్ని కూడా “పాడు” చేస్తూ ఉంటాయి. మొత్తం చదవండి »

సుప్రసిద్ధ అనువాదకుడు, ఆధునిక వచన కవిత్వం మీద బలమైన ముద్ర వేసిన ‘చెట్టుకవి’ ఇస్మాయిల్‌ గారి నిర్యాణాంతరం ఆయన అభిమానులు ‘ఇస్మాయిల్‌ కవితా పురస్కారం’ పేరిట అవార్డును స్థాపించి గత రెండు సంవత్సరాలుగా ప్రదానం చేస్తున్నారు. ఇప్పుడిపుడే కొత్తగా రాస్తూ సాహిత్యలోకానికి పెద్దగా తెలియక, అనుభూతి సాంద్రతతోనూ, తాత్విక గాఢతతోనూ కవిత్వం రాసే కవుల మొదటి సంపుటాలకు ఈ అవార్డు ఇవ్వడం విశేషం. మొత్తం చదవండి »

ప్రకృతిలో రోగాల బారినపడని ప్రాణి ఏదీ ఉండదు. బాక్టీరియాకూడా జీవరాశిలో భాగమే కనక ఇది వాటికీ తప్పదు. పీత కష్టాలు పీతవి అన్నట్టుగా వీటిని వెంటాడేవికూడా లేకపోలేదు. దీనికర్థం ఏమిటంటే మనకు కనబడని రోగక్రిముల్లో బాక్టీరియాకాక మరికొన్నికూడా ఉన్నాయని. వాటివల్ల బాక్టీరియాకు రోగాలు వచ్చినట్టే మనకు కూడా జబ్బులు పట్టుకుంటూ ఉంటాయి. మొత్తం చదవండి »

బాక్టీరియా, ఇతర సూక్ష్మజీవులూ అనేవి అసలు ఉన్నాయని తెలియడానికి భౌతికశాస్త్రంలో కొంత ప్రగతి అవసరమైంది. రకరకాల కటకాలతో మైక్రోస్కోప్‌లు తయారైన తరవాతనే సంగతులన్నీ బైటపడసాగాయి.

ఆధ్యాత్మిక ధోరణి ఉన్నవారు మానవమాత్రులను ఆడించే శక్తిని గురించి తలుచుకుంటూ ఉంటారు. ఎవరి కంటికీ కనబడని ఆ శక్తి ఏమిటో ఎవరికీ అంతుచిక్కదు గాని సైన్సుకు తెలిసినంతవరకూ అటువంటి శక్తేదో బాక్టీరియాకు ఉన్నట్టుగా కనిపిస్తుంది. మొత్తం చదవండి »

విజ్ఞానమనేది సమాజంలో అందరికీ సమానంగా అందుబాటులోకి రాదు. కేరళలో పల్లెపల్లెకూ తిరుగుతూ, సామాన్యప్రజలకు అంటురోగాల గురించీ, ఆహారం విషయంలోనూ, మరుగుదొడ్ల ఏర్పాటులోనూ పాటించవలసిన శుచీ శుభ్రత వగైరాల గురించీ, వివరించిన సంస్థ కేరళ శాస్త్రసాహిత్య పరిషత్తు. వీధి నాటికలూ, ప్రదర్శనల ద్వారా 1970లనుంచీ వామపక్ష బృందాలు నిర్వహించిన ఈ పెద్ద ఉద్యమంవల్ల గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో అమ్మవారు మొదలైన గుడ్డినమ్మకాలు చాలావరకూ తగ్గిపోయాయని తెలిసింది. మొత్తం చదవండి »

“సృష్టి రహస్యాలను” గురించీ, “భగవంతుడి లీలలను” గురించీ నమ్మబలికే వేదాంతులు ప్రవచనాలు చేసేటప్పుడు సామాన్యంగా శాస్త్రవిజ్ఞానం ద్వారా తెలియవచ్చే సంగతుల మీదనే ఆధారపడతారు. వారికి స్వయంగా శాస్త్ర ప్రయోగాలు చేసే అవకాశం ఉండదు. వాటిని అంత ముఖ్యమైనవిగా వారు భావించకపోవచ్చు కూడా. టెలిస్కోప్‌ ద్వారా అంతరిక్షం గురించిగాని, మైక్రోస్కోప్‌ ద్వారా సూక్ష్మజీవుల గురించిగాని ముందుగా తెలుసుకునేది శాస్త్రవేత్తలే. మొత్తం చదవండి »

మన వేదాంతులు సామాన్యంగా మనుషులు ఈ లోకంలో ప్రత్యేకమనీ, మనిషి పడుతున్న కష్టాలు తప్ప మరేమీ ముఖ్యం కాదనీ అనుకున్న పద్ధతిలో పరిష్కారాలు సూచిస్తారు. మనుషులు బతకడానికి అవసరమయే ఆక్సిజన్ దగ్గర్నుంచీ ఎక్కణ్ణుంచి వస్తున్నాయో, భౌతిక ప్రపంచంలో జరగగలిగిన చిన్నా పెద్దా మార్పులు మనుషుల జీవితాలను ఎంతగా తలకిందులు చెయ్యగలవో వారికి తెలియకపోవచ్చు. ఇలా ఎంతో అజ్ఞానంలో ఓలలాడుతున్నవారు ఇతరులకు జ్ఞానబోధ చెయ్యడం ఎంత హాస్యాస్పదమో చాలామంది గుర్తిస్తున్నట్టు కనబడదు. మొత్తం చదవండి »