ప్రాణహిత

కవిత్వానికీ పరిసరాలకీ చాలా చుట్టరికమే వుంది. కవిత్వానికీ చుట్టూ కమ్ముకున్న వివిధ సంఘటనల కారు మబ్బులకి చాలా చుట్టరికమే వుంది. కళ్ళు మూసుకొని నడి రోడ్డు మీద నడవలేము. కళ్ళు తెరుచుకొని వున్నంత కాలం చుట్టూ జరిగే వాటికి అంధులుగా వుండలేము. కళ్ళలో పడిన దృశ్యాన్ని అక్షరానికి బట్వాడా చెయ్యడం అంత తేలికా కాదు! ఆ కష్టాన్ని భరించలేక కాసేపు ఆకుపచ్చ కవిత్వం రాసుకుంటాం. అడివిలో నడుస్తున్నప్పుడు కూడా పక్షి పాట తీయదనాన్నే కాదు, ఆ పక్షిని వెంటాడే తుపాకి చేతుల్ని కూడా చూసే వాడి చూపు కవిది. ఆకుపచ్చదనంలోని అందంతో పాటు ఆ పత్ర హరితాన్ని హరిస్తున్న కర్కశత్వాని చూసే సున్నితమయిన చూపు కవిత్వం.  జూడీ జోర్డాన్  అలాంటి కవిత్వం రాస్తోంది. అమెరికాలోని కరోలినాలో వొక చిన్న రైతు కుటుంబంలో పుట్టిన జూడీ జోర్డాన్ నానా కష్టాలూ  పడి వర్జీనియా యూనివర్సిటీలో కవిత్వంలో మాస్టర్స్ డిగ్రీ తీసుకుంది.  2000 లో ఆమె మొదటి కవిత్వ సంపుటి “కారొలినా ఘోస్ట్ వూడ్స్” అనే పేరుతో వెలువడింది.  కవిత్వంలో స్థానికత వొక బలమయిన గుణంగా ఎలా మారుతుందో చెప్పడానికి ఆమె కవిత్వం మంచి వుదాహరణ.  ఒక దీర్ఘ కవితకి ఇది స్వేచ్చానువాదం ……

గుర్తొస్తే చిత్రమే అనిపిస్తుంది

ఎక్కడో వో మూలన
వో ఇంట్లో వో గదిలో వో పక్క మీద-
ఎందుకో ఇప్పటికీ
ఆ 1863
ఆ బానిస నెత్తుటి కేక

వినిపిస్తూ వుంటుంది.

అది 1976 అనిపిస్తూ వుంటుంది
కాని

ఇప్పుడీ క్షణమే అనిపిస్తుంది.

వో నల్ల పిల్లాడితో
టెన్నిస్ ఆడి వచ్చాక
ఎవరో నా వేపు తుపాకి గురి పెట్టి
నన్ను గోడకి బాదీ బాదీ
“ఆ నల్లాడి పేరు చెపూ చెప్పూ”
అని గద్దిస్తున్నట్టే వుంది ఇంకా.

కాదు, కాదులే, అది 1969.
అమ్మ వొక మైనపు బొమ్మలా
చావులోకి కరిగిపోయినప్పుడు
ఆమె అంత్య క్రియల అంతిమ వాసనలు
నన్ను తాకినప్పుడు
చంద్రుడు వో ఆకుపచ్చ వెన్న ముద్దయి
చేతికి చిక్కినప్పుడు

అప్పటికేమీ తెలియదులే నాకు,
ఎవరు ఎవరి మీద తుపాకులు గురిపెడ్తున్నారో
కొందరి దేహాలు మాత్రమే
నెత్తుటి ముద్దలు ఎందుకవుతున్నాయో

బీచి కెళ్ళిన వొకామె
మూడో రోజు శవమయి ఎందుకు వచ్చిందో

ఏమీ తెలియనప్పుడు

అప్పుడు కూడా కావచ్చు
ఎప్పుడో ఏదో గుర్తుంటే
ఇక లేనిదేముంది?

ఆ గొంతులన్నీ
నా దాకా వచ్చి వెళ్ళిపోతున్నాయి ఈ క్షణాన్న!

తెలిసినవన్నీ అబద్ధాలనీ
తెలుస్తూనే వుంది.

*

ఇంకా ఏ ఏ అబద్ధాలు
ఈ కాలం గోడలో దిగబడి వున్నాయో!

మేకులు ఇంకా గోడ వొంటిని సలుపుతున్నాయి.

ఆంగ్ల మూలం: సర్ ఆర్థర్ కోనన్ డాయిల్
తెలుగు: కొడవటిగంటి కుటుంబరావు

(గత సంచిక తరువాయి)

ఒక బంగారు గని కనిపెట్టినా అతను అంతకన్న ఆనందించి వుండడు.
“డాక్టర్ వాట్సన్- మిస్టర్ షెర్లాక్ హోమ్స్ , ” అని స్టామ్ ఫర్డ్ మమ్మల్ని పరిచయం చేశాడు.
“ఎట్లా వున్నారు?” అంటూ అతను నా చేతిని బలంగా పట్టుకున్నాడు. అతని వొంట్లో అంత సత్తువ వుంటుందని ఎవరూ వూహించలేదు. “ఆఫ్ఘనిస్తాన్ లో వుండి వచ్చారా ?”
“ఆ సంగతి మీకెలా తెలిసింది?” అన్నాను ఆశ్చర్యపోతూ. మొత్తం చదవండి »

[‘ప్రజల కోసం అవసరమైతే కవిత్వాన్ని కూడా వదులుకుంటాను’ అన్నారొక సారి శ్రీ శ్రీ. ఇది ప్రతి కవి జీవితంలో ఏదో ఒక సమయంలో ఎదుర్కొనే సవాలు. ఎవరికి వారు ఈ ప్రశ్నకు ఏదో ఒక జవాబు చెప్పుకుని ఉంటారు. కొందరు ప్రజల్ని వదిలి ‘శుద్ధ’ కవిత్వాన్ని కావిలించుకుంటే, మరి కొందరు ప్రజలు ముఖ్యమని కవిత్వాన్ని వదిలేసి ఉంటారు. అలాగని ఎవరూ రాయడం మానరు. నీ కవిత్వంలో జీవితం ఎక్కడంటే సౌందర్యం గురించి ఊదరగొడతారు. అందులో కవిత్వం ఎక్కడంటే వర్గ దృక్పథం గురించి ఉపన్యసిస్తారు. రెండింటిలో దేన్నీ వదులుకునేది లేదన్నాడు చిలీ మహా కవి పాబ్లో నెరూడా. నిజానికి ఇదొక మిత్ర వైరుధ్యం. ప్రజలు, కవిత్వం... బాధ్యత, సౌంర్యం... రెండూ ముఖ్యమే. ఈ ‘లక్షణా’న్ని అద్భుతంగా ప్రతిపాదిస్తూ దానికి తానే ‘లక్ష్యం’గా నిలిచే కవిత ‘నాకు చెప్పొద్దు’ (‘ధిక్కార గీతం’- 1958-68). స్పానిష్ నుంచి మిగ్వెల్ అల్గారిన్ ఆంగ్లీకరించిన కవితకు తెలుగు: హెచ్చార్కె] మొత్తం చదవండి »

ఇంగ్లీషు మూలం: GLENN COLQUHOUN
తెలుగు సేత: నక్కా వెంకట్రావ్

మేము నదికి చెరో వైపు జీవిస్తాం
ఆమె పగటిపూట సూరీడు వెలుగులో కూర్చుంటుంది
అదంతా ఆమె చుట్టూ ఒక వలయంలా వుంటుంది
ఆమె పాదాలు గడ్డివలె మెత్తనివి
రాత్రిపూట నేను మైదానంలో ఒత్తిగిలుతాను
చుక్కలు నన్ను వణికిస్తాయి
నా కళ్ళు నిండు చందమామలవుతాయి మొత్తం చదవండి »

అమీరి బరాకా అంటే దట్టించిన ఫిరంగి. అతని కవిత్వంలోని ప్రతీ పంక్తీ వొక రాజకీయ ప్రకటన, వొక ధిక్కార కవితాగ్రహం. ఈ కాలంలో కవిత్వాన్ని అంత బలంగా అంత ఆవేశంగా అంత పొగరుగా రాసిన వాళ్ళు అరుదు. ఇప్పుడు మీరు చదవబోతున్న కవిత అమీరి బరాక అంటే ఏమిటో బలంగా చెబుతుంది. వొక కవి గట్టిగా నిలబడి స్పష్టంగా గొంతు విప్పితే అది ఎంత రాజుకొని నలుదిక్కులూ అంటు కుంటాయో అనుభవంలోకి తెచ్చిన కవిత ఇది. ఈ కవిత అచ్చయాక అమెరికా కంటి మీద కొన్నాళ్ళు కునుకు కరువయింది. ఇవి ఆ దీర్ఘ కవితలోని కొన్ని పంక్తులు మాత్రమె. 1934 లో అమెరికాలోని న్యూ జర్సీ నూవార్క్ లో పుట్టిన బరాక తన కవిత్వం నిండా విప్లవ గాలులని పోత్తంగా వూదిన వాడు. ఎక్కడ విప్లవాగ్నులు రగిలితే అక్కడికి అతని కవిత్వ వాక్యాలు ప్రయాణించాయి. మొత్తం చదవండి »

ఒరియా మూలం – రాజకిషోర్ దాస్

ఏమవుతుందిట
అలలు పొంగి పొరలకపోతే

సాగరం నీరవమైపోతే
శ్మశాన భయ కంపనలు
యావత్తు శరీరాన్నీ ఆవహిస్తే

మొత్తం చదవండి »

రచయిత: యస్. గణేశ లింగం

“అమ్మా …! అని కొడుకు సుగంతన్ పిలిచినట్లై తంగమ్మ మూతపడుతున్న కళ్ళను ఉలిక్కిపడి తెరిచింది. కొడుకొచ్చాడన్న ఆరాటంతో బైటికొచ్చిన తంగమ్మకి ఎవరూ కనిపించలేదు. ‘ఏదో కల గని వుంటనులే’ అనుకుంటూ తిరిగొచ్చి పడుకుంది.. ఇంత రాత్రయినా సుగంతన్ జాడలేదు. మొత్తం చదవండి »

ఆంగ్ల మూలం: సర్ ఆర్థర్ కోనన్ డాయిల్
తెలుగు: కొడవటిగంటి కుటుంబరావు

పూర్వ భాగం

1. మిస్టర్ షెర్లాక్ హోమ్స్

1878లో లండన్ విశ్వవిద్యాలయంలో డాక్టరాఫ్ మెడిసన్ పట్టం సంపాదించి, సైనిక వైద్యాధికారి కావటానికిగాను ప్రత్యేక శిక్షణ పొందటానికై నెట్లీ వెళ్ళాను. అక్కడ శిక్షణ పూర్తికాగానే నన్ను ఫిప్త్ నార్తంబర్లాండ్ ఫ్యుసిలియర్స్ దళంలొ అసిస్టెంట్ సర్జన్ గా నియమించారు. ఆ సమయంలో ఈ దళం ఇండియాలో ఉన్నది. నేను దానిని చేరుకునే లోపుగా రెండవ ఆఫ్ఘన్ యుద్ధం ఆరంభమయింది. మొత్తం చదవండి »

(ఇండోనేషియన్ మూలం — పుతు ఓక సుకాంత)

“అదేం లేదు, నేనేమీ ఇబ్బంది పడటం లేదు,” అతన్ని నమ్మించటానికి ప్రయత్నించింది లియా. “ఆఫీసు పని అయింతర్వాత సాయంత్రం ఒక డాక్టర్ దగ్గర పని చేస్తున్నాను. ఒక్కోసారి ప్రైవేటు రోగుల్నిచూసుకునే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.”

“అలాగా, అయితే బాగా అలసిపోతూ ఉంటావు,” అని ప్రేమగా చూశాడు బావా. మొత్తం చదవండి »

Study in Scarlet

ఆర్థర్ కోనన్‌డాయిల్

1945 ప్రాంతాల మద్రాసులో చక్రపాణి ఆంధ్రజ్యోతి అనే పత్రికను కొన్నేళ్ళు నడిపారు. మా నాన్న కుటుంబరావుగారి రచనలు అందులో పడుతూఉండేవి. మొత్తం చదవండి »

(ఒరియా మూలం: రాజకిషోర్ దాస్ )

ఎంత దివ్యమైనది
ఏకాంతం
ఎవరు అవునన్నా కాదన్నా
అవును అవును అనే అంటావు
నాతో పాటు నువ్వూ
ఓ హుకిటోలా!

మొత్తం చదవండి »

(మేరీ ఆలివర్ 2004 కవిత్వం “బ్లూ ఐరిస్ “లో “రోసెస్, లేట్ సమ్మర్” కి అనువాదం)

ఏమవుతుంది,

mary-oliver1

ఈ ఆకులన్నీ
ఎరుపెక్కి, బంగారు రంగు దాల్చి
రాలిపోయాక? మొత్తం చదవండి »

-జీన్ పాల్ సార్త్ర్ మూలం : లా మ్యూర్ ( ది వాల్)

అనువాదం: జె.బాల్ రెడ్డి.

వాళ్ళు నన్నో పెద్ద తెల్లటి గదిలోకి తోశారు. కాంతి సూటిగా కండ్లమీద పడుతోంది. కండ్లు మిటకరించి చూడాల్సి వస్తోంది. టేబుల్ వెనక నలుగురు మనుష్యుల్ని చూశాను. పౌరదుస్తుల్లో ఉన్నవారు ఏవో కాగితాల్ని పరిశీలిస్తున్నారు. వారి వెనక ఓ ఖైదీల గుంపుంది . వారిలో కొందరు నాకు తెలుసు. వారిని  చేరడానికి మేము గదంతా దాటి అవతలి కొసకు చేరాలి. మిగతావారు విదేశీయులై ఉండాలి. నా ఎదురుగా ఉన్న ఇద్దరికి గిరజాల జుట్టు,గుండ్రటి తలకట్టుంది. నాకు చూడ వాళ్ళు ఫ్రెంచ్ వాళ్ళనిపించింది. అందులో పొట్టివాడు ఆందోళనగా పంట్లాంను గోక్కుంటున్నాడు. మొత్తం చదవండి »

- జునైద్ ఆలం (అనువాదం ; జె.బాల్ రెడ్డి)

బాగ్దాద్ కొడుకులు కూతుల్లారా!!!!
బాగ్దాద్ కొడుకులు కూతుల్లారా!!!!
మీ విముక్తి ఘడియ సమీపించింది
కృంగదీస్తున్న భుజాల మీద బరువుతో బలంగా
మొత్తం చదవండి »

“తెలుగు” అన్న మూడక్షరాలు వినగానే కాజిం అలి హృదయం పసిపిల్లాడిలా కేరింతలు కొట్టింది, అతని హైదరాబాదీ బాల్య జ్ఞాపకాలు గుర్తుకొచ్చి.

వొక ఆదివారం మధ్యాన్నం ఆస్టిన్ లోని “బార్న్స్ అండ్ నోబల్స్” పుస్తకాల షాపులో నాకు ఎంతో ఇష్టమయిన కొబ్బరి ముక్కలు తురిమిన కాఫీ తాగుతూ మొదటి సారి కాజిం అలి కవిత్వం చదివాను. ఆ కాఫీ రుచికీ, కాజిం అలి కవిత్వానికి కాస్త చుట్టరికం వుంది. కొబ్బరి ముక్కా, కాఫీ రెండూ భిన్నమయిన రుచులు. కొబ్బరి ముక్క అనగానె నాకు మా ఖమ్మంలో పెద్ద కొండ మీద కొలువైన నరసిం హ స్వామి , ఆ గుడికి కొబ్బరి ముక్కల ప్రసాదం కోసం వెళ్తూండే నా బాల్యం గుర్తొస్తాయి, కాఫీ అంటే నాకు అమెరికా. ఇక్కడికి రాక ముందు నాకు కాఫీ అలవాటు లేదు. ఈ భిన్నమయిన రుచుల కలయిక నాలుక మీద ఆడుతూండగా , కాజిం అలి కవిత్వం చదివాను.

మొత్తం చదవండి »

ఉర్దూ మూలం : మజర్ మెహదీ

ఈ ప్రపంచం
ఇతర ప్రపంచాల కన్నా భిన్నంగా ఎప్పుడుంది?
అవే జలపాతాలు
అవే ఆకుపచ్చని లోయలు మొత్తం చదవండి »

మూలం: లీసా సుహైర్ మజాజ్

మీ కళ్ళు నేల మీదే ఉండాలి సుమా
నేల మీది రాళ్ళను మాత్రం చేతుల్లోకి తీసుకోకండి
జట్లు కట్టి గెంతులాడి రాళ్ళందుకోవద్దందామె
పక్కవాళ్ళను గురించి పట్టించుకోవద్దు
వాళ్ళబ్బాయిని నిన్న రాత్రి అరెస్ట్ చేశారు
చాకలి కొట్టును దాటొద్దు, పక్కలను చక్కబెట్టండి మొత్తం చదవండి »